عرفان پلی مابین ادیان
"در قلمرو قدسی خداوند، فقط رازهای نهفته در قلب کارگزارند."
حضرت مولانا صلاح الدّین علی نادر عنقا، پیر اویسی
از « عرفان پلی مابین ادیان » 1
پدیده ای بنام دین در ابتدا بدینصورت آغاز گردید که افراد خود را در مقابل قدرتهای طبیعت و حوادث آن ناچیز و بیچاره انگاشته و ناگزیر سمبلی از آن نیروها و مظاهر قدرت را بصورت بتها ساخته و به پرستش آن مشغول شدند و تدریجاً فراموش کردند که بتها سمبل واقعیت نیستند.
سپس پیامبران ظهور نموده و ماحصل تعالیم آنان برای مردم این بود که ما در ارتباط مستقیم با خداوند هستیم و به واقعیت خداوند شناخت حاصل کردهایم و گفتند که بتپرستی کاری غلط و مردود است.
ظهور پیامبران در اصل سر آغاز عرفان میباشد... زیرا عرفان میآموزد که شناخت خداوند از طریق شناخت واقعیت خود و کشف یگانگی وجود میسّر است. امّا مردم تعالیم پیامبران را نیاموختند و صرفاً بطور تعبّدی پذیرفته و عملاً بتهای بزرگتری را در اندیشههای خود پرورده و به پرستش آن مشغول شدند.
از زمان پیامبران تا بحال، دانشمندان و معتقدان به جهات معنوی و روحانی همواره در صدد برآمدهاند که راه به حقیقت هستی را که پیامبران تعلیم دادهاند برای مردم توصیف و توجیه کنند. در نتیجه عقاید آنها به صور مختلف در جوامع گوناگون تعبیر شده و تدریجاً گروههای مختلف با عقاید متفاوت تشکیل شده و جوامع بحث و صحبت در مورد ادیان مختلف را آغاز نمودند. در طول دوران، این گروهها در اختلاف و ستیز با یکدیگر بوده و ظاهراً اختلافات آنها به علّت تضاد در عقاید دینی و باورهای آنان میباشد امّا در اصل ریشه اختلافات در منافع و بهره برداریهای مادّی و قدرت طلبی بوده و هست.
نکته مسلم این است که واقعیت دین را نمیتوان از طریق روشهای اجرائی و آداب و رسوم مذهبی که در طیّ قرون اجرا شده است کشف نمود. شناخت خداوند همچنین از طریق قوای مغزی و حواسّ فیزیکی و با مطالعه آثار و پرداختن به سخنان دیگران نیز میسّر نمیشود.
کشف واقعیت دین در اصل کشف بُعد درونی و ملکوتی ماست که سرچشمۀ تجلی ظهورات الهی است. این همان حقیقتی است که پیامبران کشف و تعلیم فرمودهاند. کشف این حقیقت مستلزم عبادت، دیسیپلین و سیستم آموزشی دقیق میباشد که عرفان آن را عرضه میکند.
برای شناخت حقیقت "من" و بعبارت دیگر واقعیت وجودی انسان، نیاز به علم میباشد. چنین علم نامحدود و لایتناهی را نمیتوان در مراودات جمعی و اجتماعات یافت. بلکه میبایست در ماوراء مرزهای محدود فرضی، آن را جستجو نمود. راه عرفان براساس شناخت حقیقت "من" که به شناخت خداوند میانجامد میباشد، و در اصل "راه پیامبران" را جهت کشف بذر حقیقت که در دل هر انسانی نهفته است دنبا ل میکند. بدین دلیل است که عرفان پلی میان ادیان است زیرا مقام و روش پیامبران را ارج می نهد.
در اصل تأکید عرفان بر روی تجربه شخصی واقعیت خود و کشف و دریافت علم الهی و اهمیت نظم و پرورش قابلیتهای درونی از طریق سیر و سلوک، عاملی است که عرفان را پلی مابین ادیان می سازد و برقراری ارتباط مابین ادیان را چه از جهت معنوی و درونی و یا دنیوی و اجتماعی میسر میسازد.